![](/file/pic/news/2016-03/1458151832_fotosrasim-heyder-eliyev-1.jpg)
Bu gün Sumqayıtın 2 tanınmış şəxsinin doğum günüdür. Rejissor, publisist Ağalar İdrisoğlunun 66, fotoqraf Rasim Sadıqovun isə 60 yaşı tamam olur. Fəridə Rəhimlinin yazısını təqdim edirik:
Öz yolu ilə gedən sənətkar - Ağalar İdrisoğlu-66
Azərbaycan
ədəbiyyatının, rejissorluğunun, jurnalistikasının tanınmış simalarından biri -
Ağalar İdrisoğlunun doğum günüdür. O, 1950-cı ilin mart ayının 16-da Masallı
rayonunun Digah kəndində anadan olub. Digah kənd 8 illik və Nəriman Nərimanov adına Masallı şəhər 2 nömrəli
tam orta məktəbini bitirib. 1975-ci ildə Mirzə Ağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət
İncəsənət İnstitutunun (indiki Dövlət Mədəniyyət
və İncəsənət Universiteti) dram və kino aktyorluğu fakültəsini, 1986-cı ildə isə
Moskvadakı A.L.Lunaçarski adına Dövlət Teatr Sənənti İnsitutunun (indiki Beynəlxalq
Teatr Akademiyası) rejissorluq fakültəsini bitirib.
16
yaşından bədii yaradıcılıqla, jurnalistika ilə məşğul olur. İlk miniatürləri və
məqalələri 1966-67-cı illərdən "Azərbaycan pioneri” və Masallıda çıxan
"Çağırış” qəzetlərində çap olunub. 45 ildir ki, peşəkar teatr sənətində
çalışır. Bu vaxta qədər aktyor kimi
40-dan artıq rollarda oynayıb və
rejissor kimi 120-dən çox bir-birindən maraqlı tamaşalara quruluş verib.
O, 25 il
Sumqayıt Gənclər Xalq Teatrının, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev adına Ağdam Dövlət
Dram Teatrının, Hüseyn Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Musiqili-Dram
Teatrının, Azərbaycan-Dağıstan Beynəlmiləl Teatr Truppasının baş rejissoru, bədii
rəhbəri, direktoru vəzifələrində işləyib. Azərbaycan Teatr Xadimləri
İttifaqının katibi, idarə heyyətinin üzvü və Sumqayıt Bölgə Şöbəsinin sədri
olub.
Nasir,
daramatur, publisist, jurnalist kimi "Ramiz İslamoğlu sorağında”, "Sərhədsiz
dünyamız”, "Ömrün akkordları”, "Şahidin şahidləri, şəhidləri”, "Qaranlığı yaran
işıq”, "Bir alim ömrünün səlnaməsi” romanlarının, "Vicdan mühakiməsi”, "Ulu
Tanrı və ağ gəmi əhvalatı”, "Bura Vətəndir”, "Kəfənini geymiş qoca”, "Ömür
yolları”, "Teatr sənətinin aşiqi” povestlərinin, "Həyatin astanasında”,
"Qonaq”, "İnan mənə”, "Məhkəmədən əvvəl məhkəmə”, "Şah İsmayıl”, "İmam Şamil”,
"Çarəsiz oyun”, "Öz qanunları olan şəhər, "Hörümçək toru”, "Azadlığa gedən yol”
və başqa pyeslərin, 20-dən artıq teatrlaşdırılmış tamaşalar üçün ssenarilərin,
50-dən çox hekayələrin, esselərin, elegiyaların, pritçaların, novellaların,
750-dən çox publisist yazıların, məqalələrin, oçerklərin, ressenziyaların, müsahibələrin
müəllifidir.
Ağalar
İdrisoğlunun "İnan mənə”, "Ən xoşbəxt gün”, "Məhkəmədən əvvəl məhkəmə və
ya kəfənini geymiş qoca”, "Ramiz İslamoğlu sorağında və ya əkmə qəm ağacı”,
"Dünya azərbaycanlıları” (müştərək), "Qaranlığı yaran işıq” ( Maarif Teymurla birgə), "Bir alim ömrünün səlnaməsi”,
"Vicdan mühakiməsi”, "Dözə bilmədi” (Sadıq Murtuzayevlə birgə), "Könüllərdə
yaşayan sənətkar” (müştərək) kitabları çap olunub. 10-dan çox topluda hekayələri,
pyesləri, tərcümə etdiyi əsərlər çap olunub. Dünya xalqlarının 10 pyesini
dilimizə tərcümə edib. Onun özünün yazdığı pyesləri və tərcümə etdiyi pyeslər Ağdam, Mingəçevir,
Füzuli, Gəncə Dövlət Dram Teatrlarında, Sumqayıt Dövlət Musiqili-Dram
Teatrında, Dövlət Gənclər Teatrında, keçmiş Sovetlər Birliyinin bir neçə
Teatr-Studiyalarında tamaşaya qoyulub.
Ağalar İdrisoğlunun "İnan mənə” pyesi 1985-cı ildə
Ümumittifaq gənc dramaturqlar müsabiqəsində 48 dramaturqun pyesləri arasında
3-cü dərəcəli mükafata layiq görülüb. "Şah İsmayıl” pyesi Azərbaycan Mədəniyyət
və Turizm Nazirliyinin 2010-cu ildə keçirdiyi müsabiqədə 34 pyesin içərisində 2-ci
dərəcəli mükafata layiq gərülüb. (Birinci dərəcəli mükafat isə heç bir pyesə
verilməyib. "İnan mənə” pyesi 1986-cı ildə SSRİ dramaturqlarının "Məhəbbət və
başqaları” adlı antologiyası kitabında çap olunub. Onun quruluş verdiyi
tamaşalardan Akif Həsənoğlunun "Yanmış evin nağılı” Osman Mirzəyev adına mükafata və özünün yazdığı "Şah İsmayıl”
tarixi faciəsi "Qızıl Dərviş” mükafatına layiq görülüb.
1980-cı ildə Moskvada
SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində oynadıqları, Feyruz Məmmədovun
"Bir bayraq altında” teatrlaşdırılmış tamaşasının quruluşçu rejissoru kimi Ağalar İdrisoğlu Qızıl medala layiq
görülüb. Eləcə də həmin vaxtlar onun rəhbərlik etdiyi Sumqayıt Gənclər Xalq
Teatrına bu maraqlı tamaşanı SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin səhənəsində
yüksək peşəkarlıqla ifa etdiklərinə görə kollektivə Qızıl medal verilib.
2005-cı ildə Ağalar İdrisoğlu ilin ən vətənpərvər rejissoru kimi Avropa Mətbuu Evinin təsis etdiyi Qızıl
medala layiq görülüb.
2013-cü ildə ona yazıçı kimi Prezident mükafatı
verilib. Elə həmin ilin iyin ayının 25-də isə ədəbiyyat və incəsənət sahəsindəki
xidmətlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı
ilə Ağalar İdrisoğlu (Ağalar İdris oğlu Mehdiyev) Əməkdar İncəsənət Xadimi fəxri
adına layiq görülüb.
Ağalar İdrisoğlu quruluşçu rejissoru olduğu Azərbaycan
Dövlət Gənc Tamaşaçılar Tetrinda bir-birindən maraqlı tamaşalara quruluş verir
və uzun illər işlədiyi "Azad Azərbaycan”
qəzetinin səhifələrində tez-tez maraqlı hekayələri, məqalələri, esseləri,
elegiyaları, ressenziyaları, portret yazıları ilə çıxış edir. "Az.PRESS. az”,
"Sia.az” xəbər saytlarında, "Ədəbiyyat”, "Mədəniyyət”, "Ədalət”, "525” , "Səs”,
"Azad qələm”, "Sərbəst düşüncə” və sairə qəzetlərdə, "Naxış” jurnalında bir-birindən
maraqlı hekayələri, esseləri, elegiyalari, pritçaları, publisist yazıları, məqalləri,
ressenziyaları çap olunur.
Ağalar İdrisoğlu doğulduğu Masalli rayonunun və
yaşadığı Sumqayıt şəhərinin ilk peşəkar dramaturqu, Moskvada təhsil alan ilk peşəkar teatr
rejissoru və ilk Əməkdar İncəsənət Xadimidir. 1991-cı ildə məhz onun ideyası və
təşkilatçılığı ilə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı, Musiqili-Dram Teatrı olub. Və həmin
vaxt teatra əlavə 80 ştat verilib. Onun təşkilatçılığı və rəhbərliyi ilə Şabran
rayonunda "Şabran” Teatr-Studiyası yaradılıb. O, uzun illər Azərbaycanı gənc
daramaturq kimi Ümumittifaq seminarlarında yüksək səviyyədə təmsil edib.
Biz də çoxminli oxucularımız, tamaşaçılarımız adından,
Respublikanın Əməkdar İncəsənət Xadimi, dəyərli ziyalı, uzun illər həyatını Azərbaycan
dövlətinə, dövlətçiliyinə sərf edən, bu mövzularda çoxlu maraqlı yazılar yazan,
Qarabağ müharibəsinə həsr etdiyi orijinal yazılarında ermənilərin işğalçılıq
siyasətini dünya mətbuatına çıxaran və xəbər saytları vasitəsi ilə dünya
xalqlarına çatdıran Ağalar İdrisoğlunu ad günü münasibəti ilə təbrik edib, ona
həyatda can sağlığı və yaradıcılıqda yeni-yeni uğurlar arzu edirik. Onun bundan
sonra da quruluş verəcəyi tamaşaları, bədii əsərlərini, məqalələrini, publisist
yazılarını səbirsizliklə gözləyirik.
***
Fofoaparatını
süngüyə çevirən sənətkar jurnalist - Rasim Sadıqov-60
Rasin Sadıqov. Bu ad və soyad Azərbaycan mətbuatına
çox yaxşı tanışdır. Çünki artıq 40 ildir ki, Azərbaycan mətbuatında onun çəkdiyi
şəkillər və yazdığı məqalələr tez-tez
Kutləvi İnformasiya Vasitələrinin əsas şəkillərindən və yazılarından
olur. O, 1956-cı il mart ayının 16-da Novxanı qəsəbəsində ziyalı ailəsində
dünyaya gəlib. Sumqayıt şəhərindəki 12 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb.
Rasim
Sadıqov əgər desəm ki, həqiqətən bənzərsiz sənətkardır, burada heç bir şişirtmə
yoxdur. O, həqiqətən də jurnalist-fotoqraf kimi heç kimi təkrar etmir. Hətta o,
təkcə fotoqraf yox, bu sənətin əsl rəssamıdır. Çünki onun çəkdiyi şəkillər
bir-birinə oxşamır. Və çəkdiyi hər bir şəkili
sənət nümunəsi olaraq, elə bil ki, adamla danışır...
Onunla
bizim tanışlığımızın düz 40 illik tarixçəsi var. Belə ki, 40 il bundan qabaq mən
Sumqayıt şəhərinə gəlib, Hüseyn Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında
aktyor kimi fəaliyyətə başlamışam. Və elə həm vatxtda da Sumqayıtda "Ümid” adlı
Teatr-Studiya yaratmışdım. Elə quruluş verdiyim ilk tamaşalarımın da şəkillərini cəmi 20 yaşı olan Rasim Sadıqov çəkib.
Həmin vaxtlar mən rejissor kimi ilk tamaşalarımı hazırlayırdım, Rasim də artıq
fotoqraf kimi ilk işlərini görürdü. Bu gün mənim arxivimdə Rasimin çəkdiyi çoxlu
şəkillər, o illərdən əziz bir xatirə kimi qalıb. Elə həmin vaxtlarda da mən,
Rasimdə bu sənətə qarşı çox böyük sevgi və hətta bir rejissorluq, rəssam
bacarığı olduğunu görmüşdüm, duymuşdum. Çünki o, tamaşalarda şəkillər çəkəndə
elə maraqlı məqamlar tuturdu ki, bu mənim özümə də xoş təsir bağışlayırdı.
Rasim
Sadıqovla bizim müştərək işlərimiz mən Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev adına Ağdam
Dövlət Dram Tetarının rəhbərliyindən Hüseyn Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət
Musiqili- Dram Teatrının rəhbərliyinə qayıdandan sonra 1989-cu ilin yanvar
ayından daha çox oldu. O, 1997-ci ilə kimi Sumqayıt Dovlət Musiqili-Dram
Tetrında tamaşaya qoyulan bütün tamaşalarin şəkillərini özünə məxsus
orijinalliqla çəkdi.
Ağdamda
işlədiyim 1985-88-ci illərdə mən Rasim Sadıqovu mətbuat vasitəsi ilə izləyirdim.
1988-ci ildən başlayaraq Azərbaycanda başlayan oyanışda, milli birlikdə məhz əsasən
Rasim Sadıqovun çəkdiyi bir-birindən maraqlı, təkrarsız fotoşəkillər qəzetlərin əsas səhifələrini bəzəyirdi.
Rasim həm jurnalist və həm də bir vətəndaş kimi ən maraqlı məqamları təkcə
fotoqraf kimi yox, həm də özünün videokamerası ilə lentə alirdı. Həmin vaxtlar
o, dəfələrlə Qarabağ bölgəsində olmuşdu və hətta Ağdamda da biz onunla
görüşmüşdük. O, həmin şəkilləri və çəkdiyi video lentlərlə ermənilərlə təkbaşına
vuruşurdu. Bu unukal kadrları dünya mətbuatına ötürməklə Rasim Sadıqov bizim
haqq iş uğrunda, öz torpaqlarımızı qorumaq yolunda vuruşduğumuzu sübut etməyə
çalışırdı.
1990-cı
ilin 19-20 qanlı yanvar tarixi günlərinin əsas foto və video çəkilişlərinin müəlliflərindən
biri də Rasim Sadıqovdur. Eləcə də Xocalı faciəsində çəkilən unukal şəkillrin də
çoxunun müəllifi Rasimdir. Məhz həmin nadir şəkillər sübut-dəlil kimi bizə əsas
verir ki, ermənilərin faşist, gavur olduqlarını dünya xalqlarına sübut edək. O,
özünün fotoaparatı və video kamerası ilə Qarabağda müharibə gedən vaxtlarda
tez-tez döyüş bölgələrində olurdu və orada unikal kadrları respublika mətbuatına
yayırdı. Bu, böyük sənətkar bütun bu illərdə fotoaparatını və video kamerasını
süngü edib və sözün həqiqi mənasında düşmənlə vuruşub. Qarabağ döyüşlərində şəhid
olan, yaralanan döyüşçülərin və öz dədə-baba yurdlarından didərgin düşən yüzlərlə
həmvətənlərimizin unikal şəkilləri bu gün Rasim Sadıqovun arxivində ən müqəddəs
şəkillər kimi qorunur. Eləcə də Azərbaycana
gələn dünyanın çoxlu tanınmış insanlarının da ömürlərinin bir anlıq şəkilləri
onun arxivində həddindən artiq çoxdur. Elə Rasim Sadıqovun Azərbaycan Nəşriyyatındakı iş otağının divarlarında yüzlərlə tarixi şəkillər var. Bu otağa girən hər bir
adam Rasim Sadıqovun belə zəhmətkeşliyinə, vətənpərvərliyinə heyran olur. Bu
otaq orijinal şəkillərdən ibarət bir müqəddəs muzeydir.
Rasim
Sadiqovun 10 il bundan qabaq yaratdığı "AZpress.AZ” xəbər saytı qısa vaxtda oxucularda,
tamaşaçılarda böyük maraq yaratdı. Bütün bu illərdə bu xəbər saytı Azərbaycan
Dövləti və dövlətçiliyi üçün çox böyük işlər görüb. Bu sayt məhz Rasim
Sadıqovun böyük zəhmətinin sayəsində Azərbaycan həqiqətlərini tez və operativ
formada dünya oxucularına və tamaşaçılarına çatdıran saytlardan biridir. Həm də
özünün maraqlı informasiyalarına, orijinal videolarına görə ən çox oxunan və
baxılan saytlardan biridir "AZpress.AZ” xəbər saytı. Bütün bunlar da bir daha
jurnalist kimi Rasim Sadıqovun əsl peşəkarlığının bir sübutudur.
Bu 40
ildə Rasim Sadıqov özünün çoxlu davamçılarını yetişdirib. Bu gün bir çox media
orqanlarında Rasimin onlarla şagirdi böyük uğurla şalışır və Azərbaycan foto səlnaməsini
yaratmaqla məşğuldurlar. Onun yetirməsi Dilavər Nəcəfova Prezident tərəfindən 3
otaqlı mənzil və Əməkdar jurnalist fəxri adı verilib.
Rasim
Sadıqov ulu öndər Heydər Əliyevin və prezident İlham Əliyevin də bir-birindən
maraqlı, unukal şəkillərinin müəllifidir. Həmin orijinal şəkillərin çoxu ilə
biz mətbuatdan tanışıq. Amma bu şəkillərin müəllifinin məhz Rasim Sadıqov
olduğunu bilmirik. Bütün bunlar da Rasim Sadıqovun təvazökarlığından irəli gəlir.
Rasim, böyük ziyalı, yüksək tərbiyəli və unikal sənətkar olduğuna görə heç vaxt
özünü gözə soxmayıb. Yəqin elə buna görə də onun əməyi bu vaxta qədər layiqincə qiymətləndirilməyib. 40 il mətbuat
sahəsində böyük şərəflə, peşəkarlıqla, yüksək vətəndaş cavabdehliyi və istəyi
ilə çalışsa da ona hələ bu vaxta qədər Əməkdar Jurnalist adı verilməyib. Mənim
üçün çox maraqlıdır. Axı Rasim Sadıqov bundan sonra daha hansı işləri görməlidir
ki, ona bu fəxri ad verilsin?
Xeberle.com
Xəbərdən istifadə edərkən istinad etmək vacibdir.