Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev general Səməd bəy Mehmandarovun 160 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.
ANS PRESS-in məlumatına görə, oktyabrın 16-da Azərbaycanın görkəmli sərkərdəsi,hərbi xadim, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi naziri, Səməd bəy Mehmandarovun anadan olmasının 160 illiyi tamam olur.
![](http://s020.radikal.ru/i723/1509/3b/9f1b7ae4dede.jpg)
İlk hərb nazirimiz, artilleriya generalı Səməd Bəy Mehmandarov
Sərəncamda qeyd olunur ki, gənc nəslin azərbaycançılıq məfkurəsinə
uyğun, vətənə məhəbbət ruhunda tərbiyəsində əhəmiyyətini nəzərə alaraq,
Azərbaycan xalqı qarşısında müstəsna xidmətlər göstərmiş general Səməd
bəy Mehmandarovun 160 illik yubileyinin dövlət səviyyəsində
keçirilməsini təmin etmək məqsədilə Müdafiə Nazirliyi Təhsil Nazirliyi
və Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi ilə birlikdə görkəmli hərbi xadim,
general Səməd bəy Mehmandarovun 160 illik yubileyinə dair tədbirlər
planını hazırlayıb həyata keçirsin.
Nazirlər Kabinetinə bu sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etmək tapşırılıb.
İlk hərb nazirimiz, artilleriya generalı Səməd bəy Mehmandarov 1855-ci
ildə Lənkəranda doğulub. Şöhrətli Mehmandarov soyadındandır. Gimnaziya
təhsilini Bakıda almış və 16 yaşından Peterburq II Konstantinovka
Artilleriya Məktəbində oxumuşdu.
Podporuçik, kapitan, podpolkovnik, polkovnik, general-mayor,
general-leytenant və nəhayət, tam artilleriya generalı olmuşdu. O, 10
ilin içində üç dəfə general rütbəsi alıb. Tam artilleriya generalı adına
layiq görülən ilk azərbaycanlı kimi tarixə düşüb.
Port-Arturda, Birinci Dünya müharibəsində vuruşmuşdur. İkinci Qafqaz
ordusunun komandanı olmuş və bu ordu ilə Vilno (Vilnüs) istiqamətində
gedən döyüşlərdə xüsusilə fərqlənib.
1914-cü ilin sentyabrında keçirilən Lodz döyüş əməliyyatı isə
S.Mehmandarova daha böyük şöhrət gətirmişdi. Alman generalı Makenzinin
qoşunları Lodzu alanda, çox ağır vəziyyətə düşən rus ordusunu Səməd bəy
Mehmandarov xilas etmişdi. Bu uğur "mahir topçu olan Mehmandarovun”
(Ə.Şıxlinski) adına yazılıb. Ona üçüncü dərəcəli "Müqədddəs Georgi”,
daha sonra ”ikinci dərəcəli "Müqəddəs Vladimir” (qılıncla birgə)
ordenləri verilmiş, hətta brilyantla bəzədilmiş "Georgi Silahı” ilə
təltif olunmuşdu.
General Səməd bəy Mehmandarov döyüş meydanlarındakı yüksək peşəkarlığı
və zabit şərəfinə hədsiz sədaqəti ilə Azərbaycan xalqının hərb
salnaməsinə unudulmaz səhifələr yazıb. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
yaradılarkən ordu quruculuğu prosesinin bütünlüklə milli zəmin üzərində
həyata keçirilməsi, hərbi potensialın məharətlə istiqamətləndirilməsi və
konkret tarixi şəraitdə ölkənin ərazi bütövlüyünün, hərbi
təhlükəsizliyinin layiqincə təşkil edilməsi məhz onun fəaliyyətinin
nəticələridir.
![](http://s017.radikal.ru/i424/1509/a4/1a897f72ce64.jpg)
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk parlamentinin üzvləri.
Deyiənə görə, o, ən qorxunc döyüşlərdə də soyuqqanlılığını qoruyub
saxlamağı bacarırmış. Qorxmazlığı dillər əzbəriymiş. Mehmandarov
ədalətli və düzgün adamları qiymətləndirər, yalançılara, saxtakarlara
qarşı amansız olarmış. O üzdən tabeçiliyində olanlar ondan çəkinər,
ancaq onu sevər, ona inanarmışlar.
Hərbiyyə naziri olan kimi Səməd bəy Mehmandarov 1918-ci ilin dekabrında
hərbi salamlaşma haqda əmr verir: "..əsgərlərin Azərbaycan türkcəsində
salamlaşması - bir sözlə, - "Salam”, cavabının isə "Əleyküm salam”
olmasını bütün zabitlərə əmr edirəm. Təltif zamanı əsgərə deyilməlidir:
"Mərhaba!”, əskər cavab verməlidir: "Çox sağ ol!”.
Bolşevik hakimiyyəti iyunun 4-də onu həbs edib Əliağa Şıxlinski ilə
birgə bir az Bakıda saxlayandan sonra Moskvaya göndərir, Butırsk
zindanına salır. Generallar noyabrda Stalinin məktubuna əsasən həbsdən
azad olunurlar və bir ildən sonra N.Nərimanov və Ə.Qarayevin səyi
nəticəsində Bakıya qaytarılırlar.
General 1931-ci il fevralın 12-də Bakıda vəfat edir. Onu Çəmbərəkənd qəbiristanlığında dəfn edirlər.
Xəbərdən istifadə edərkən istinad etmək vacibdir.